Süresiz Nafaka Nedir? Yoksulluk Nafakası Hakkında Ayrıntılı Bilgilendirme

Süresiz nafaka, uygulamada genellikle boşanma sonrasında ekonomik olarak zor duruma düşecek eş lehine hükmedilen yoksulluk nafakasını ifade etmek için kullanılan bir kavramdır. Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesine göre, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru diğer eşten daha ağır olmamak şartıyla, geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında nafaka talep edebilir.

Halk arasında “süresiz nafaka” olarak bilinen bu nafaka türü, her durumda ömür boyu ve değişmez şekilde devam eden bir ödeme değildir. Nafaka miktarı, tarafların ekonomik ve sosyal durumlarına göre belirlenir; şartların değişmesi halinde nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması gündeme gelebilir.

Süresiz Nafakanın Hukuki Dayanağı

Süresiz nafakanın temel dayanağı Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesidir. Bu düzenlemeye göre nafaka talep edilebilmesi için bazı şartların birlikte bulunması gerekir:

• Taraflar arasında boşanma kararı verilmiş olmalı veya boşanma davası devam ediyor olmalıdır.
• Nafaka isteyen eş, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek durumda olmalıdır.
• Nafaka isteyen eşin kusuru, diğer eşten daha ağır olmamalıdır.
• Nafaka ödeyecek tarafın ödeme gücü bulunmalıdır.
• Nafaka açıkça talep edilmelidir.

Yoksulluk Nafakası Kimlere Verilir?

Yoksulluk nafakası kadın veya erkek ayrımı yapılmaksızın, şartları taşıyan eş lehine hükmedilebilir. Burada önemli olan tarafın cinsiyeti değil, boşanma nedeniyle ekonomik olarak yoksulluğa düşüp düşmeyeceğidir. Uygulamada nafaka çoğunlukla ekonomik gücü daha zayıf olan eş lehine bağlanmaktadır.

Mahkeme nafaka talebini değerlendirirken sadece kişinin çalışıp çalışmadığına bakmaz. Gelirin düzenli, yeterli ve kişinin asgari geçimini sağlayacak düzeyde olup olmadığı da incelenir. Kişinin düşük gelirli olması, her zaman yoksulluğun ortadan kalktığı anlamına gelmeyebilir.

Süresiz Nafaka Şartları Nelerdir?

1. Boşanma Nedeniyle Yoksulluğa Düşme

Nafaka talep eden eşin, boşanma sonucunda yaşamını asgari düzeyde sürdüremeyecek hale gelmesi gerekir. Yoksulluk kavramı her olayda ayrı değerlendirilir. Kira, gıda, ulaşım, sağlık, eğitim, sosyal yaşam ve temel ihtiyaçlar mahkeme tarafından dikkate alınabilir.

2. Kusurun Daha Ağır Olmaması

Nafaka isteyen eşin, boşanmaya sebep olan olaylarda diğer eşten daha ağır kusurlu olmaması gerekir. Eşit kusurlu veya daha az kusurlu olan taraf yoksulluk nafakası talep edebilir. Ancak ağır kusurlu olan tarafın nafaka talebi reddedilebilir.

3. Diğer Tarafın Mali Gücünün Bulunması

Nafaka ödeyecek kişinin ekonomik durumu da dikkate alınır. Mahkeme, tarafların gelirini, mal varlığını, çalışma durumunu, yaşam standardını, bakmakla yükümlü olduğu kişileri ve mevcut borçlarını değerlendirir.

4. Talep Edilmiş Olması

Yoksulluk nafakası kural olarak mahkeme tarafından kendiliğinden hükmedilen bir nafaka türü değildir. Nafaka isteyen tarafın bunu dava dilekçesinde, cevap dilekçesinde veya yargılama sırasında usulüne uygun şekilde talep etmesi gerekir.

Süresiz Nafaka Ne Kadar Olur?

Süresiz nafaka için kanunda sabit bir miktar veya kesin bir oran belirlenmemiştir. Mahkeme, her dosyada tarafların sosyal ve ekonomik durumunu ayrı ayrı değerlendirir. Nafaka miktarı belirlenirken şu hususlar dikkate alınabilir:

• Tarafların aylık gelirleri,
• Tarafların yaşam standardı,
• Nafaka isteyen kişinin zorunlu giderleri,
• Nafaka ödeyecek kişinin ödeme gücü,
• Tarafların mal varlığı,
• Çocukların bakım ve eğitim giderleri,
• Ekonomik koşullar ve hakkaniyet ilkesi.

Bu nedenle her dosyada nafaka miktarı farklı olabilir. Aynı gelire sahip kişiler hakkında dahi evlilik süresi, çocukların durumu, tarafların yaşları, sağlık durumları ve somut olayın özellikleri nedeniyle farklı kararlar verilebilir.

Süresiz Nafaka Gerçekten Ömür Boyu Mu Sürer?

“Süresiz nafaka” ifadesi, nafakanın başlangıçta belirli bir süreyle sınırlandırılmadan hükmedilmesini ifade eder. Ancak bu durum nafakanın hiçbir koşulda sona ermeyeceği anlamına gelmez. Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesi kapsamında bazı durumlarda nafaka kendiliğinden sona erer, bazı durumlarda ise mahkeme kararıyla kaldırılabilir.

Süresiz Nafaka Hangi Hallerde Sona Erer?

1. Nafaka Alacaklısının Yeniden Evlenmesi

Nafaka alan eş yeniden evlenirse yoksulluk nafakası kendiliğinden sona erer. Bu durumda ayrıca kaldırma davası açılması gerekmeksizin nafaka borcu sona ermiş kabul edilir.

2. Taraflardan Birinin Ölümü

Nafaka alacaklısının veya nafaka borçlusunun ölümü halinde yoksulluk nafakası sona erer. Çünkü nafaka kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır.

3. Nafaka Alan Kişinin Fiilen Evli Gibi Yaşaması

Nafaka alan kişi resmi nikah olmaksızın başka biriyle fiilen evliymiş gibi yaşıyorsa, nafaka borçlusu mahkemeye başvurarak nafakanın kaldırılmasını talep edebilir. Bu durumun somut delillerle ispatlanması gerekir.

4. Yoksulluğun Ortadan Kalkması

Nafaka alan kişinin işe girmesi, düzenli ve yeterli gelir elde etmesi, mal varlığı edinmesi veya ekonomik durumunun belirgin şekilde iyileşmesi halinde nafakanın kaldırılması istenebilir. Ancak her gelir artışı nafakanın otomatik olarak kaldırılmasını gerektirmez.

5. Haysiyetsiz Hayat Sürme

Kanunda belirtilen hallerden biri de nafaka alacaklısının haysiyetsiz hayat sürmesidir. Bu iddianın da mahkeme önünde somut ve hukuka uygun delillerle ispatlanması gerekir.

Süresiz Nafakanın Azaltılması Mümkün Müdür?

Evet. Nafaka borçlusunun ekonomik durumunun kötüleşmesi, gelirinin azalması, işsiz kalması, yeni bakmakla yükümlü olduğu kişilerin ortaya çıkması veya nafaka alacaklısının ekonomik durumunun iyileşmesi halinde nafakanın azaltılması için dava açılabilir.

Nafakanın azaltılması için sadece “nafaka fazla geliyor” demek yeterli değildir. Mahkemeye gelir kaybı, gider artışı veya tarafların mali durumundaki değişiklikler belgelerle sunulmalıdır.

Süresiz Nafakanın Artırılması Mümkün Müdür?

Nafaka alacaklısı da ekonomik koşulların değişmesi, enflasyon, yaşam giderlerinin artması, sağlık veya barınma giderlerinin yükselmesi gibi nedenlerle nafakanın artırılmasını talep edebilir. Mahkeme, artırım talebini tarafların güncel ekonomik durumuna göre değerlendirir.

Nafaka Davalarında Deliller Nelerdir?

Süresiz nafaka, nafakanın kaldırılması, azaltılması veya artırılması davalarında deliller büyük önem taşır. Mahkemeye sunulabilecek deliller şunlardır:

• Maaş bordroları,
• SGK kayıtları,
• Banka hesap hareketleri,
• Tapu ve araç kayıtları,
• Kira sözleşmeleri,
• Fatura ve gider belgeleri,
• Sosyal ve ekonomik durum araştırması,
• Tanık beyanları,
• Hukuka uygun şekilde elde edilmiş diğer belgeler.

Anayasa Mahkemesi’nin Süresiz Nafaka Kararı

Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2026 tarihinde Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan “süresiz olarak” ibaresine ilişkin iptal başvurusunu değerlendirmiş ve süresiz nafaka düzenlemesinin iptaline karar vermiştir. Kararın yürürlüğe girmesi için 9 aylık süre öngörülmüştür.

Bu karar, yoksulluk nafakasının tamamen kaldırıldığı anlamına gelmez. Kararın temel sonucu, nafakanın süresiz olarak talep edilmesine ilişkin ibarenin kaldırılması yönündedir. Yeni dönemde kanun koyucunun nafakanın süresi, şartları ve uygulama usulü konusunda yeni bir düzenleme yapması beklenmektedir.

Gerekçeli kararın Resmî Gazete’de yayımlanması ve yürürlüğe giriş tarihi uygulama açısından önemlidir. Bu nedenle devam eden boşanma ve nafaka davalarında güncel mevzuat ve yargı kararlarının ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Süresiz Nafaka Davalarında En Çok Sorulan Sorular

Çalışan eş nafaka alabilir mi?

Çalışan eşin nafaka alıp alamayacağı gelir düzeyine bağlıdır. Gelir kişinin yoksulluğunu ortadan kaldıracak seviyedeyse nafaka talebi reddedilebilir. Ancak düşük, düzensiz veya geçinmeye yetmeyen gelir tek başına nafaka talebini engellemeyebilir.

Erkek eş nafaka alabilir mi?

Evet. Kanunda kadın veya erkek ayrımı yoktur. Şartları taşıyan erkek eş de yoksulluk nafakası talep edebilir.

Nafaka ödenmezse ne olur?

Mahkeme kararıyla hükmedilen nafaka ödenmezse icra takibi başlatılabilir. Ayrıca şartları varsa nafaka yükümlülüğünün ihlali nedeniyle icra ceza mahkemesine başvuru gündeme gelebilir.

Anlaşmalı boşanmada süresiz nafaka kararlaştırılabilir mi?

Taraflar anlaşmalı boşanma protokolünde nafaka konusunda düzenleme yapabilir. Ancak protokolün mahkeme tarafından uygun bulunması gerekir. Nafakanın miktarı, ödeme şekli ve artış oranı açıkça yazılmalıdır.

Nafaka tamamen kaldırılabilir mi?

Evet. Nafaka alan kişinin yeniden evlenmesi, yoksulluğunun ortadan kalkması, fiilen evli gibi yaşaması veya kanunda belirtilen diğer şartların oluşması halinde nafakanın kaldırılması mümkündür.

Sonuç

Süresiz nafaka, boşanma nedeniyle ekonomik olarak zor duruma düşecek eşin korunmasını amaçlayan yoksulluk nafakası uygulamasıdır. Ancak nafaka, tarafların ekonomik ve sosyal durumuna göre belirlenir; değişen şartlara göre artırılabilir, azaltılabilir veya kaldırılabilir.

Anayasa Mahkemesi’nin 4 Haziran 2026 tarihli kararıyla süresiz nafaka uygulamasında önemli bir değişiklik süreci başlamıştır. Bu nedenle nafaka talep edecek, nafakanın kaldırılmasını isteyecek veya mevcut nafaka kararının değiştirilmesini düşünen kişilerin somut olayın özelliklerine göre hukuki destek alması önemlidir.